بسمه تعالی

اصول کار

اساس کار همه این ماشین ها که امروزهانواع بسیار متفاوت آنها با ابعاد و قدرت های مختلف و برای هدفهای متفاوت ساخته شده و در صنایع روکش سازی از چوب مورد استفاده قرار می گیرد درست مانند کار یک مداد تراش کوچک معمولی است . با این تفاوت که چون نوک مداد باید تیز باشد محفظه دخول چوب مداد در آن به شکل مخروطی ساخته شده است و بتدریج که مداد در مقابل تیغه مداد تراش و با نیروی چرخشی دست انسان می چرخد نوک آن تراشیده و سر آن باریک می گردد ولی در مورد لوله بری چوب محفظه ای وجود ندارد و محور چرخش گرد بینه کاملا موازی طول تیغه می باشد وگردبینه به مرغک های ماشین بسته می شود و جلو تیغه ماشین لوله بری می چرخد تا به صورت ورقه نازک مداومی در می آید . در ضمن چون محفظه ای وجود ندارد ورقه بریده شده از چوب از سمت دیگر ماشین (از زیر تیغه )به بیرون رانده می شود .

قسمتهای اساسی ماشین لوله بری

این قسمتها بترتیب اهمیت و پیشرفت کار به شرح زیر هستند .

- پایه های ماشین که باید به وضع بسیار محکم و تا حد مشخص و محاسبه شده سنگین و قابل استقرار کامل باشد و در فوند اسیون کار خانه بطور استوار و محکم کار گذاشته شود .چه گرد بینه های سنگین و قطور چوب که روی این ماشین ها خواهند چرخید لنگر حرکتی بزرگی بوجود می آورند و اگر پایه های ماشین محکم نباشد ،ماشین یا از جای خود کنده می شود و یا در اثر تکان و لرزش خسارتهائی به آن وارد می آید .

مرغک هاو بستن گرد بینه به آنها

دو عدد مرغکها ی ماشین لوله بری تقریبا مشابه مرغکهای ماشینهای تراش فلزات است .گاهی هردو آنها ثابت ،گاهی یکی از آنها متحرک و دیگری ثابت و گاهی هر دو آنهامتحرک و قابل تنظیم است و با آزاد کردن ضامن می تواند تا حد معین عقب و جلو برود .در انتهای این مرغکها چنگک مناسبی تعبیه شده است که در مقطع عرضی گرد بینه تقریبا در مرکز سطح آن داخل می شود و گرد بینه را محکم می تواند نگاهدارد تا زمان اتمام لوله بری گرد بینه نتواند تکان بخورد .

یک ماشین لوله بری مدرن و اتوماتیک با دهانه برش کوچک و محدود

-بستن گرد بینه به مرغکهای ماشین گر چه بستن گرد بینه به مرغکها ی ماشین لوله بری کار زیاد مشکلی نیست ولی کار بسیار دقیق و پر اهمیتی است و دارندگان صنایع حتما باید شخصی را برای اینکار بگمارند که اطلاعات کافی از چوب و دقت کافی از کار و وجدان کار داشته باشد.

چوب گرد بینه باید حتما به صورت کاملا قرینه و محور گرد بینه کاملا موازی لبه تیغه برش بروی مرغکهای ماشین بسته شود .در بسیاری از کارخانه های ایران و برخی از کشورهای دیگر کارگران ماهر این عمل را روی تجربه شخصی انجام می دهند در دو طرف ماشینهای لوله بری مدرن نور افکن ها و چشمهای الکتریکی دقیقی کار گذاشته شده است که می تواند از دو طرف نور را به مرکز مقطع گرد بینه بتابد و کار گر را بطور دقیق راهنایی نماید که حتما گرد بینه بطور صحیح روی مرغک ماشین بسته شود و بهر حال این کار هم به صورت اتوماتیک انجام می گیرد .اگر چوبدر ست و موازی لبه تیغه به ماشین بسته نشود ،معایب فنی از نظر نقش چوب بوجود می آید زیرا معمولا اگر چوب درست به ماشین لوله بری بسته شود،

 تیغه ماشین گرد بینه را در امتداد جهت مماسی می برند و نقش معینی که پر مگس ها را به

وقتی گرد بینه به طور کج و نادرست به ماشین لوله بری

بسته شود افت چوب افزایش می یابد.

صورت دوک مانند نشان می دهد جلوه گر می شود ولی اگر گرد بینه کج به ماشین بسته شود، مسلم است که نقش روکش چوب آن عوض می شود و احتمالا یک نقش غیر بازار پسند بدست  می آید.

ثانیاً اگر گرده بینه کج به ماشین بسته شود تا زمانی که لبه تیغه بطور هرز گرد بینه را نتراشیده و به شکل استوانه ای در نیاورد ه و محور ان را موازی لبه خود نکرده است کار ماشین هرز می رود وقت تلف می شود و چوبهای تراشیده شده قابل روکش سازی نبود و افت تلقی خواهد شد.

بنابراین با توجه به تصویر مقابل اهمیت درست بستن چوب به مرغک ماشین کاملا مشخص می گردد.

تیغه برش

تیغه برش که معمولا یک تیغه بلند و باریک لبه تیز و نسبتا نازک است اهمیت زیادی دارد .

این تیغه باید حتما از فولا بسیار سخت و محکم ساخته شود . تا در مقابل کارسریع و زیاد و برش چوبهای گوناگون که برخی ازآ نها به داشتن مواد درونی و معمولی در داخل بافتها و آوندهای خود تیغه را زود کند می کند ،فرسوده و خورده و شکسته و لب پریده و کند نشود .

سرتاسر این تیغه در داخل دستگاهی بنام نگاهدارنده تیغه قرار می گیرد یا پیچ می شود و فقط مختصر جای حرکتی برای تنظیم کردن صحیح آن وجودکه با شل کردن پیچهای آن میتوان مختصری آنرا جابجا نموده و کاملا تنظیم کرد. تنظیم تیغه برش با چرخاندن پیچی که انتها ی تیغه را آزاد یا محکم می کند و جابجا می نماید ،صورت می گیرد و بوسیله آن می توان لبه تیغه را کمی بالا یا پایین برد تا فاصله آن با لبه فشار تنظیم گردد.

ضخامت تیغه در ماشین های مختلف لوله بری و بسته بکار یکه باید انجام ده و گونه ای چوب و ابعاد چوبها بسیار متفاوت است ولی روی هم رفته لبه آن از چند سانتیمتر مانده به لبه برش باریکتر شده و مقطع آن شکل مثلثی بخود می گیرد.

تمامی تیغه قابل عوض کردن است و معمولا هر ماشین لوله بری چند تیغه یدک لازم دارد که بهنگام کند شدن و نیاز به تیز کردن ،کار ماشین متوقف نشود . چون هر لحظه ایکه کار ماشین بی جهت متوقف می شود تمامی هزینه کارخانه جریان دارد و خسارتی به صنعت وارد می گردد.

برای تیز کردن لبه تیغه های کند شده هم دستگاهها و ماشین های بسیار دقیق تیز کن ساخته شده است که دارای حوضچه مخصوص و سنگ سمباده متحرکی می باشد و این سنگ سمباده با فرمان الکتریکی بطور خود کار در سر تاسرتیغه رفت و آمد و آن را تیز می نماید .

یک ماشین عظیم لوله بری روکش برش وسیع

برای اینکه تیغه برش بتواند با قدرت کامل کار کند قسمت صفحه تیغه در داخل دو قسمت نگهدارنده تیغه بطور محکم نگهداشته شده وفقط لبه برنده آن از شکافدستگاه نگهدارنده تیغه بیرون آمده است .

طول تیغه برشمعمولا باندازه دهانه ماشین لولهبری است که در ماشینهای مختلف از5 /0متر تا 4متر فرق می کند .در ماشین های که در ایران وجود دارد ،تقریبا5 /2متر است  لبه فشار

لبه  تیغه برنده ماشین لوله بری عین قیچی عمل می کند .یعنی باید تکیه گاهی محکم داشته باشد تا بتواند در درون چوب نفوذ کرده وورقه نازکی را از آن جدا کند .چنین تکبه گاهی را که در جهت مخالف تیغه برنده عمل می کند و در قسمت بالای تیغه برنده قرار می گیرد و ب رویه بیرونی گرد بینه فشار می آورد ،معمولا لبه فشار می نامند .این قسمت از ماشین نیز اهمیت زیاد دارد و اگر روی چوب فشرده نشود ،تیغه بطور آزاد نمی تواند ورقه ای را از چوب جدا کند.لبه فشار درواقع عبارتست از تیغه ضخیم و محکم آهنی باندازه طول تیغه برش که در جهت عکس لبه تیغه و از سطح گرد بینه بروی آن فشرده می شود تا تیغه بتواند براحتی چوب را ببرد .

این حرکت خود از چندین نوع تشکیل می شود.

(1)- نزدیک شدن تیغه به گرده بینه ،که نزدیک شدن آن می تواند بسیار بطئی و متناسب با ضخامت لایه حاصل انجام پذیرد . این نوع حرکات از نظر زمانی بطورهماهنگ (synchronise)با حرکت دوران چنگکها و یا چرخش گرده بینه انجام می شود .

در دستگاههای کامل سیستمهای تغییر دهنده ،به ضخامت دلخواه لایه ،وجود دارد که می توان در ابتدای تبدیل ،لایه به ضخامت 3 و سپس به ضخامت 1 میلیمتر به ست آورد (3میلیمتر برای لایه داخلی و 1 میلیمتر برای سطوح نمائی مصرف می شوند ).

(2)-حرکت جابجائی جهت تنظیم فاصله بین تیغه برش و لبه فشار نسبت به گرده بینه :این حرکات شامل اقسام زیر می باشند.

-به حالت افقی در آوردن تیغه بطوری که موازی با محور چنگکها (گرده بینه) باشد

-حرکت جانبی جهت ایجاد زاویه حمله مناسب برای تیغه .این زاویه را می توان به وسیله خودکار ،مناسب با وضعیت لایه تغییر داد .سیستم تنظیم در دستگاه تعبیه شده است.

- حرکتی جانبی جهت تنظیم وضعیت لبه فشار که در واقع به تیغه برش کمک می کند تالایه جداشده از گرده بینه به سهولت و بدون اینکه بریده شود از دستگاه خارج گردد.تنظیم این حرکت از نظر کیفیت و مرغوبیت لایه بسیار مهم موثر است .

د- زوایا و فواصل قابل تنظیم درتیغه  برش  .

این زوایا که مجموعا 90 در جههستند و زوایای برش را تشکیل می دهند شامل زاویه حمله (a)زاویه نوک (b)و زاویه پشت برش (d)می باشند .

زاویه پشت برش (b)همواره باید مقدارش کم باشد تا از پاشنه زدن تیغه برش بر گرده بینه جلوگیری گردد.

زاویه حمله (a)باید تا حدی که اشکال ایجاد نمی کند (در گرده بینه فرو نمی رود) زیاد باشد تا بتوان هر چه آسانتر لایه را از گرده بینه جدا ساخت .

تدریجا که بر اثر تبدیل ،از قطر گرده بینه کاسته می شود،از مقدار زاویه حمله نیز بطور خود کار کاسته می شود.

زاویه نوک (b) ویا بعبارت دیگر زاویه ای که بر اثر فرم دادن به لبه تیغه برش و تیز کردن آن ایجاد شده است در حدود 30 درجه می باشد.

 تیغه برش در 3مرحله می تواند تغییر پذیرد .

-در هنگام توقف ماشین باید تیغه برش را کامل افقی و موازی با محور گرده بینه قرار داد.

-در هنگام توقف ماشین و یا گاه حتی در هنگام حرکت باید زاویه حمله را تنظیم نمود.

- در هنگام حرکت بتدریج که گرده بینه نازک تر می شود وسیله تعبیه شده در دستگاه خو به خود زاویه حمله را کمتر می کند .

لبه فشار نیز درد و مرحله می تواند تغییر وضعیت دهد .

- در هنگام توقف با یک سیستم موجود در دستگاه می توان متوازی بودن لبه با فشار با تیغه برش را تنظیم کرد.

-در هنگام توقف و یا حتی در حال گردش گرده بینه ،به وسیله یک فرمان می توان فاصله افقی لبه فشار را از تیغه برش تغییر داد . واین فاصله افقی (x)که با فاصله عمودی (y)باید نسبت به هم و تواما تنظیم شوند ،در واقع تنظیم کننده مقدار فشرده شدن لایه در هنگام خروج از دستگاه می باشند. فاصله افقی (x)را روزنه می نامیم و ضخامت لایه (e)با تغییر فواصل مذکور تنظیم می شوند .

-مقدار فشاری که توسط لبه فشار به لایه در هنگام خروج از روزنه داده شود بر حسب گونه ها ،در صدرطوبت چوب ،سرعت لایه گیری و ضخامت لایه ،باید تغییر یابد .اعمال فشار مذکور حتما لازم است . زیرا از بریده بریده شدن و ترک خوردن سطح لایه در هنگام تبدیل جلوگیری می کند و سبب تسهیل درجمع آوری لایه ،خواه با وسایل دستی و خواه با وسایل مکانیکی ،

که در جهت عکس حرکت دورانی گرده بینه لایه ها را به خود می پیچند،می گردد . تاثیر فشرده شدن لایه در سطح روی لایه که در تماس با لب فشار به خوبی لایه خارج شده از دستگاه مشهود است و در مقایسه با سطحی که با تیغه برش در تماس صاف تری دارد و اصطلاحاً آن را سطح فشرده (رویه تنگ )و طرف مقابل آنرا سطح کشیده (رویه هرز) می نامیم.

فشردگی مورد نظر در حالتی میسر و آسانتر می باشد که گرده بینه مملو از آب باشد خواه اینکه بلافاصله پس از قطع تبدیل به لایه شود ،و یا از حوضچه های پخت خارج شده باشد .مقدار فشار مذکور بطور سیستماتیک با شرایطی که ذکر شد جهت ارائه        دستور العمل های لازم برای تبدیل به لایه بررسی و تدوین نشده است ودر هر دستگاه متناسب با مکانیسم آن اختصاصاً ذکر می شود .ولی بطور کلی مقدارآن با تغییر فاصله عمودی (x)و افقی (y)بین تیغه برش و لبه فشار بستگی دارد .

لبه فشار خو دارای زاویه ای با افق (a)می باشد که مقدار آن بین صفر تا 23 درجهت تغییر    می یابد و متناسببا فاصله های x وy تنظیم می شود به عنوان مثال :برای یک لایه به ضخامت 2 میلیمتر از چوب نرم صنوبر .mm4/1 =x     027/0=y    10=a

فاصله افقی x که در واقع تغییر مقدار آنفشردگی لایه را تغییر می دهد ،برای چوبهای سخت برابر e 8/0و برای چوبهای نرم e 7/0می باشد . e ضخامت لایه می باشد .

2- تیز کردن و سنگ زدن تیغه و لبه فشار

هر تیغه برش از دو قسمت بدنه و لبه تشکیل شده است که از فولاد آبدیده می باشند.قسمت لبه خود از آلیاژسخت تری تشکیل گردیده ولی به هر حال پس از هر 3تا 4 ساعت کار باید تیز شود .تیز کردن تیغه عملی بسیار دقیق است و دردو مرحله انجام می شود .در مرحله اول تیز کردن عمومی است که آنرا به صورت مقعر در می آورند و در مرحله دوم تیز کردن   ناحیه ای است که به تیغه فرم داده می شودلبه فشار نیز پس از 3تا4 روز کار فرم خود را از دست می دهد ،و باید سنگ زده شود و لبه آن به صورت محدب در آید .

سکوی ماشین لوله بری

معمولاً ماشین های لوله بری در پشت تیغه برش سکوی نسبتاً پهنی دارند که بیک سطح    شیب  دار یا ایوان نرده ای منتهی می شود و این سکو اولاً برای نگهداشتن قسمتهای مختلف ماشین لوله بری است. ثانیاً برای اینست که نوارهای روکش بلافاصله پس از بریده شدن خم و کج نشده و روی زمین نریخته و شکستگی و بی نظمی پیدا نکند و به راحتی در روی قسمت حمل و نقل و ایوان نرده ای به طرف دستگاههای قرقره جمع کن (توپ درست کن)هدایت شود و از آنجا مراحل بعدی در روی آنها انجام گیرد.

عمل لوله بری

پس از آنکه گردبینه به طور صحیح  و کنترل شد به روی مرغک های ماشین لوله بری بسته شد و تنظیم های لازم برای قسمتهای گفته شده با در نظر گرفتن گونه چوب و ویژگی های تکنولوژیکی و قابلیّت برش آن و ابعاد چوب و قطر گردبینه صورت گرفت، در اثر نیروی محرکه :ماشین(که در اکثر کارخانه ها و کارخانه های ایران الکتروموتورهای برقی است و قدرت آنها بسته به سنگینی و کار ماشین  فرق می کند.)  براه افتاده و گردبینه ها را  بریده و به صورت نوارهای نازکی به نام روکش و به پهنای مساوی طول گردبینه و مساوی طول تیغه برش در می آوردکه این نوارها از پشت ماشین لوله بری خارج گشته و  به طرف قرقره های جمع کن فرستاده می شود.

 باقیمانده چوب روی ماشین لوله بری

در ماشین های لوله بری تمام حجم چوب یک گردبینه تا آخر به ورقه تبدیل نمی شود. بلکه مقدار معینی از آن که قطر آن قدری بیشتر از قطر چنگک های مرغکهاست(تقریباً به قطر 10-15- سانتیمتر) در روی ماشین باقی می ماند. چون اگر بیش از این برش را ادامه دهند، لبه تیغه به دندانه های چنگک ها گیر کرده  و می شکند پس در این حالت ماشین را نگاهداشته و چوب استوانه ای صاف و باقیمانده را با عقب کشیدن مرغکها به طریقه هیدرولیکی از ماشین خارج کرده و جهت ذخیره به انبار کارخانه می فرستند. البته در آینده از این باقیمانده چوبها می توان برای مصارف دیگر در صنایع کوچک و بزرگ چوب مانند مبل سازی، نجاری، تخته خرده چوب، اخیراً برای ساخت تخته خرده چوب های اواسی ب(OSB)بیسن، تخته فیبر، خمیرکاغذ و مقواسازی، چوب تونل و معدن ، خراطی ،پایه ، در کارخانه های ساختمانی و هر نوع مصرف دیگر استفاده نمود.

از چه چوب هایی می توان به وسیله لوله بری روکش تهیه کرد؟

بیشتر چوب هایی که بدرد صنایع روکش سازی می خورند،جزء گروه "پهن برگان"هستند.

هم ابعاد آنها قابل ملاحظه است ، هم شکل تنه جنگلی آنها خوش فرم و استوانه ایست، هم چوب آنها اغلب رنگین زیبا و دارای نقش و نگار بازارپسند است.

چوبهایی که از بین پهن برگان برای روکش سازی مورد استفاده قرار گیرد، باید دارای شرایط زیر باشد:

- دارای بافت متوسط و همگن باشد.

- دارای رنگ زیبا و خوش آیند  و بازارپسند و از نظر روان شناسی مورد توجه خریداران باشد.به ویژه در رویه مماسی نقش و نگار زیبا داشته باشد.

-  راست تار بوده و قابلیّت تورق و لوله بری کافی داشته باشد.

- نه خیلی سبک و شل بافت و سست و نه خیلی سنگین، سخت و غیرقابل برش و تلف کن باشد.

- قابلیّت چسب خوری آن خوب باشد.

- دارای صمغ و شیرابه به ویژه اگر پس از برش چوب به بیرون تراوش می کند، نباشد.

- دارای مواد معدنی زیاد در بافتها و آوندها که باعث کندشدن سریع تیغه یا شکستن لبه آن می شود، نباشد.

- تنه های آن خوش فرم، استوانه ای و بلند باشد.

- قابلیّت همکشیدگی آن کم یا متوسّط باشد و در مقابل تغییرات رطوبت و حرارت زودترک نخورد.

- فراوان و قابل دسترس باشد.

- حتی الامکان قطر تنه آن زیاد باشد که موقع کار نیازی به زودزود عوض کردن گردبینه ها نباشد .

- از چوب برخی از سوزنی برگان نیز برای لوله بری استفاده می کنند-ولی معمولاً تعداد آنها کم است و روکش یکنواخت و کم نقش و نگار آنها که اغلب دارای رنگ ساده و روشن می باشد، بیشتر برای روکش کردن مبلهای اطاق خواب، آشپزخانه، اطاق بچه ها ، رستورانها، کانتین ها، اطاقهای درس و غیره به کار می رود. اکثر سوزنی برگان به ویژه کاجها، درختان نوئل و غیره به علت داشتن صمغ زیاد و آلوده کردن تیغه ماشین، جهت لوله بری مناسب نیستند ولی با وجود این از روی ناچاری، برخی از کشورهای اوپایی جهت ارزشمندتر کردن چوب و صرفه جویی در آن و استفاده کامل از چوبهایی که خود دارای آن هستند، از این چوبها هم روکش هایی به روش لوله بری تهیه می کنند. یادآوری می کنیم که تهیه روکش به روش لوله بری معمولاً در جهت مماسی چوب و در موازات حلقه های رویش سالیانه یا نواحی رویش پیش می رود. بنابراین باید توجه کرد که نقش چوب هایی که به  روش لوله بری از آنها روکش تهیه می شود، در رویه مماسی خود دارای جلوه زیبا و بازارپسند باشد.

معمولاً چوبهای گردو ، راش، آکاژوها که دارای بافت نواری هستند، ماهاگونی ها، جگ ها، زبان گنجشک ها، ماکوره، اوکومه، لیمبا، تیک، ملج، زن، دیپتر و کارپوس ها بهترین چوبها برای این رشته از صنایع به شمار می روند.

2- معایب لایه

 الف- لایه خیلی سست

در این حالت لایه دارای شکاف و درزهای عمیق می باشد. شکافهای کوچک همیشه در یک سطح لایه(که در تماس با تیغه برش است) دیده می شود. چنانچه این شکافها عمیق باشند در مراحل بعدی زنجیر تولید، تخته لایه خرد می شود و به خصوص اگر در سطح نمایی قرار گیرند، هنگام نصب نمایانتر شده و مرغوبیت تخته در بازار از دست می رود . اگر لایه ها  بدین صورت برای قسمت داخل یا مغز تخته به کار روند،  در هنگام تغییرات رطوبت محیط سبب شکاف در ضخامت تخته می شوند. به هر حال علت به وجود آمدن این درز و شکافها مشخص است و می توان روش هایی برای جلوگیری از آنها به کار برد.

در جدول زیر علل پیدایش این عیب و روش های اصطلاح آن را توضیح می دهیم.

ب- لایه ناصاف ، موج دار و چین چین:

چین چین شدن لایه ممکن است در دو رویه هر لایه دیده شود و این حالت سبب فرورفتگی و برآمدگی لایه در جهت الیاف چوب می گردد. ولی به هر حال در سطح فشرده لایه این عیب کمتر مشهود است. این عیب سبب التصاق ناقص لایه ها در هنگام پرس بر روی هم خواهد شد در حالی که چسب بیشتری را هم در خود جای داده است.

از سوی دیگر عملیات نهایی جهت پرداخت و صیقل کردن آن به زحمت انجام می شود و نتیجتاً کارخانه متحمل هزینه زیادتر و بازده کمتری می گردد. علت این عیب همان است که در مورد لایه سست با شکاف و درزهای عمیق ذکر شد . و اشکال دیگر ممکن است مربوط به خود گرده بینه بوده و اینکه گونه چوبی در هم تار باشد. چنانچه این عیب ساختمانی زیاد محسوس نباشد همان اصلاحاتی که قلاً ذکر شد، به بهتر شدن لایه کمک می کند.

ج)  لایه پرزدار و زبر

در این حالت دو سطح لایه پرزدار و زبر است و عموماً منشأ آنها مربوط به جنس گرده بینه می باشد. برای جلوگیری از این عیب تنظیم دستگاه زیاد نمی تواند مؤثر واقع شود. این عیب بیشتر در گونه های صنوبر و نمدار دیده می شود و گاه درغان و زبان گنجشگ هم چنانکه پیش از حد گرم یا پخته شوند بوجود می آید .

در جدول زیر علل پیدایش این عیب و روش های اصلاح آن را توضیح می دهیم .

د- لایه متورق

در این حالت سطح لایه ورقه ورقه می باشد . و بیشتر در چوبهای با نقوش مشخص دیده می شود و یکی از عیوب رایج چوبهای در هم تاراست .

علل متورق شدن و اصلاح آن بشرح زیر است .

ه – لایه با الیاف ریش ریش

در این حالت سطح فشرده لایه ریش ریش است وهنگام لمس آن به دست آزار می رساند . ریش ریش بودن ممکن است ناحیه ای و یا در تمام سطح باشد و این حالت در گونه های آفریقائی بخصوص در چوبهای کشورگویان دیده می شود .