بسمه تعالی

روکش سازی به روش تراش زنی

 روش دیگری که به غیر از روش تهیه روکش اره ای و روکش لوله بری در صنایع روکش سازی  متداول است ، بنام روش "تراش زنی " گفته می شود که اصطلاح انگلیسی آن (slicine) می باشد .

قبل از اینکه وارد شرح تکنیک این روش بشویم بهتر است برای درک لزوم آن ، امکانات و امتیازات این روش را بیان کنیم .

امکانات و امتیازات روش تراش زنی

روش تراش زنی در واقع به دو صورت انجام می گیرد . یکی به صورت تراش افقی که در آن چوب در سطح افقی قرار می گیرد و تیغه نیز به صورت افقی حرکت کرده و ورقه های نازکی از چوب را بریده و جدا می کند .

و دیگری به صورت تراش قائم یا عمودی که در آن چوب بطری به ماشین بسته می شود که حرکت قائم یا عمودی تیغه ماشین بتواند در جهت قائم یا عمودی ورقه هائی را از چوب جدا کند .

در مورد تهیه روکشها به روش لوله بری اشاره کردیم که به علت چرخش گردبینه در مقابل تیغه ماشین لوله بری ، نوارهای روکش به طور مداوم در جهت مماسی تهیه می شود آنهائی که با ساختمان و بافت چوبها و نقش ونگار چوبها آشنائی دارند ، بخوبی می دانند که رویه مماسی چوبها معمولاً نقشهای بسیار ساده بدست می دهند و نقوش زیبای چوب در روی سطح مماسی آن ظاهر نشده و جلوه نمی کند و برای این کار باید چوبها را طوری برش داد که رویه شعاعی آنها در معرض دید باشد ، چه در این برش علاوه بر اینکه نقش و نگار چوب بهتر جلوه می کند ، وجود پرمگسهای زیبا چوب هم که با پهنای مشخص خود جلوه می کند ، نقش دلپذیر خوبی بوجود می آورد.

- پس امتیاز اول روش تراش زنی برای تهیه روکش ، این است که می تواند چوبها را در هر جهتی که لازم باشد ، از جمله در جهت شعاعی برش بدهد و زیباترین نقش و نگار آنها را جلوه گر سازد .

- در مقایسه با تهیه روکش به روش لوله بری ، که گفتیم در لوله بری فقط گرد بینه های صاف و استوانه ای و قطور مورد نیاز است وگرنه افت چوب زیاد می شود، در روش تراش زنی شکل ظاهری تنه و قطر آن چندان نقش مهمی بازی نمی کند و وقتی که چوب را در جهت طولی از وسط بریدند . ( یابه اصطلاح صنایع لایه کردند ) ، و نصف گردبینه را روی ماشین تراش زنی بستند ، زیاد فرق نمی کند که شکل ظاهری تنه یا قطر آن چقدر باشد . بنابراین در این روش می توان از چوبهای با نقش و نگار زیبا ولی کم قطر نیز استفاده کرد .

-امتیاز سوم تراش زنی در این است که چوبهای متراکم و سخت و سنگین را که در لوله بری نمی توان زیاد مورد استفاده قرار داد ، در این روش پس از پختن و آماده کردن

می توان با حرکت ضربه ای تیغه ماشین که مانند تیغه میکروتوم چوب (در آزمایشگاه ) کار می کند ، به راحتی برش برداری کرد .بدین ترتیب فقط به علت سنگینی و سختی چوبها نقش و نگار ارزنده آنها را هدر نکرد .

- در مورد تهیه روکش از چوبهای نواری (گردو چوبهای آکاوژ ) که نقش و نگار نواری دارند ، نوارهای تاریک و روشن آنها در برش شعاعی خیلی بهتر جلوه می کند.

چون اگر به وضع رویش این چوبها توجه کنیم ، می بینیم که حلقه های رویش در آنها بطور متناوب در جهت عکس هم به صورت پیچیده می روید ، بدین ترتیب برش آنها در رویه شعاعی کاملاً نواری دیده می شود در صورتی که در روی برش مماسی ( که توسط ماشین لوله بری بریده می شود ،چنین نیست .)

- امتیاز پنجم روش تراش زنی در این است که ماشین های آن اولا پر قدرت تر هستند و کار بیشتری می توانند انجام دهند ثانیاً چون طرز کار آنها ساده است ، مانند ماشین لوله بری تنظیم های فنی زیاد که توضیح داده شد ، ندارد و اصول کار آن درست مانند کار رنده نجاری با مقیاس بزرگ و پر قدرت می باشد .

- امتیاز ششم این روش در این است که بر خلاف روش لوله بری ، قسمت زیادی از چوب به عنوان صاف و استوانه ای کردن گرده بینه هدر نمی رود و افت چوب بسیار    کم تر است .

اصول کار در روش تراش زنی

صرف نظر از جهت بستن چوب به روی ماشین و صرفنظر از نوع حرکت تیغه ماشین ، اصول کار ماشین های تراش زنی عیناً مانند کار دستگاههای رنده نجاری یا دستگاه میکروتوم آزمایشگاهی چوب است . بدین معنی که در برخی از ماشین ها که مدرن تر هستند ، چوب به صورت چهار تراش ، الوار ، یا به صورت نیم گرد بینه در یک سطح افقی یا قائم به وسیله گیرهای قوی و بزرگ هیدرولیک بسته می شود و ثابت می ایستد و قطعه نگهدارنده تیغه بلند ماشین که بوسیله در بازوی بلند و حرکت شبیه "بیل مانیول" (بازوی لوکوموتیوی ) به عقب و جلورانده می شود ، می تواند بسرعت حرکت کرده و ورقه های بسیار نازک از چوب را ببرد.

استفاده از این روش در بسیاری از کارخانه های روکش سازی ایران مانند کارخانه روکش ایران ، کارخانه روکش بی دایل بو و غیره متداول است .

رسانیدن چوب به ماشین  تراش زنی

کلیه کارهای مقدماتی روکش سازی که در مورد تحویل چوب در کارخانه ، حمل آن به انبار ، حمل آن به محل پیوست کنی ، شستشوی چوب ، پخت چوب در حوضچه های پخت و کله بری و اندازه بری و غیره ، در اینجا هم عینا ً مانند همانست که برای روش لوله بری گفته شده است .

ولی از اینجا به بعد کار دیگری انجام می شود ، جزیریدن گردیینه ها در طول آنها و در امتداد برش شعاعی آنها و یا استفاده از چهار تراش و یا الوارهائیکه به همان صورت تحویل کارخانه می شود . به هر حال برای اندازه بری دراین از ماشین های اره معمولی موتوری تسمه ای در همه کارگاه های نجاری ومبل سازی ایران ، با توجه به ابعاد چوبهائی که باید روکش سازی شوند ، استفاده می شود .

بستن چوب به ماشین تراش زنی

این عمل بسیار ساده است و می توان چوبهای لازم برای روکش سازی را که به طریق بالا آماده کرده اند براحتی توسط دو کار گربه ماشین ببندند و گیره های هیدرولیکی ماشین آنها را محکم نگاه دارد بطوری که در اثر فشار ضربه تیغه و حرکت دستگاه سنگین نگهدارنده تیغه از جای خود حرکت نکند ، در عین حال از نظر فنی بسیار دقیق و قابل توجه است .

بیاد داریم که دریکی از کارخانه های روکش سازی کشور که به امید بدست آوردن زیباترین وگرانبهاترین روکش ها با چوبهای خارجی و به ویژه با آکاژوها و ماهاگونی کار می کرد وحتی کارشناسان و تکنیسین های ایتالیائی برای ماشین های خود استخدام کرده بود ، متاسفانه به علت اینکه کارشناسان و تکنیسین های ایتالیائی آن کارخانه فقط متخصص وکارشناس خود ماشین ها و تعبیر آنها بودند و از چوب شناسی و نقش و نگار چوب و راه بدست آوردن آنها که فقط مربوط به زاویه بستن چوب به گیره ماشین تراشی زنی بود ، آگاه نبودند ، تا مدتهای مدیدی کوشش کردند ولی متاسفانه نقش مطلوب را بدست نیاوردند تا اینکه بر حسب تصادف اینجانب که به همراه دانشجویان برای گردش علمی به آن کارخانه رفته بودم ، پس از مشاهده وضع با راهنمائی مختصری که ناشی از شناخت نگارنده روی چوبها بود ، موفق شدند در اندک مدتی نقش لازم را بدست آورند  بدین ترتیب می خواهم نظر خوانندگان را به این به طورکلی شکل ظاهری ، شیوه کار ، ابعاد و قدرت کار ، ماشین های بسیار مختلفی مهم جلب نمایم که در کارهای صنعتی گاهی یک دلیل بسیار کوچک وجود یک ایراد بسیار ناچیز ممکن است مدتها صاحب صنعت ناآگاه را سر گردان نموده وقت و سرمایه او را هدر داده خسارت زیاد به بار بیاورد . چنانچه در کارخانه مذبور مرتباً چوبهای پر ارزش آکاژوی وارداتی راتراشیده و بیرون می ریختند . و لذا پیشنهاد می کنم که صاحبان صنایع و دارندگان صنایع در صورت بروز کوچکترین ناهنجاری در کارخود ، فوراً به کارشناس وارد مراجعه فرمایند .

در این مورد یادآوری می کنم که اگر چوب کمی کج و در غیر جهت شعاعی کامل به ماشین تراش زنی بسته شود ، نقش و نگار آن حد فاصل نقش و نگار چوب در رویه مماسی و شعاعی بوده و یک چیز مطلوب و نازیبا جلوه خواهد کرد .

ماشین های تراش زنی

برای تهیه روکش به روش تراشی زنی ساخته شده است ولی اصول کار همه آنها را می توان به دو گروه زیر تقسیم نمود :

ماشین های تراش زنی که در جهت قائم و عمودی کار می کنند بنام "ماشین های تراش زنی قائم " و ماشین های تراش زنی که در جهت افقی کار می کنند بنام " ماشین های تراش زنی افقی " .

ماشین تراش زنی عمودی

ماشین نسبتاً سنگینی است که می تواند در سه حالت کار کند و بسته به نیاز و امکانات و طرح کارخانه ی سازنده ی ماشین ، شیوه کار آن فرق می کند . ولی رویهمرفته اصول کار یکی است .چون این قبیل ماشین ها بیشتر در آمریکا مورد استفاده قرار گیرد ، بنام "ماشین تراشی آمریکائی " نیز نامیده می شود.

- دستگاه گیره های هیدرولیکی آن که چوب را محکم نگاه می دارد ، می تواند متحرک باشد ولی تیغه و دستگاه نگاه دارنده تیغه ولبه فشار می تواند در جای خود محکم و ثابت باشد . در این صورت گیره ها با سرعت مناسبی قطعه چوبی را که از طرف طولی محکم به گیره ها بسته شده است ، پائین و بالا آورده و در مقابل تیغه

برنده ماشین قرار می دهد و تیغه می تواند تقریباً با همان سیستمی که در لوله بری گفته شد ، در هر حرکت ورقه نازکی را از چهار تراش یا نیم گرد بینه یا الوار جدا کند . در این صورت گرچه حرکت گیره ها و چوب بصورت قائم انجام می شود ولی خود چوب افقی قرار می گیرد .

- گیره های نگهدارنده چوب می توانند در روی دستگاه کاملاً ثابت بماند و دستگاهی که لبه فشار و نگهدارنده تیغه را تغییر می دهد تواماً متحرک بوده و با سرعت معینی از جلو بلوک چوب یا چهار تراش یا الوار یا نیمه گرد بینه حرکت کرده و در هر حرکت عین رنده نجاری معمولی ولی با مقیاس بزرگتر ، ورقه ای را از چوب جدا کند ، در این صورت هم گرچه حرکت تیغه بطور قائم انجام می گیرد ، ولی خود چوب بسته شده به گیرماشین افقی قرار می گیرد .

- حالت سوم این است که چوب در روی ماشین بصورت قائم و مقطع عرضی ان به طرف بالا یا پائین بسته می شود . گرچه در این حالت مسیر حرکت چوب در مقابل تیغه و یا تیغه در مقابل چوب بلند تر می شود ، ولی خط برش یعنی عرض چهار تراش یا الوار یا نیمه گرد بینه به مراتب کوتاه تر است و برش خیلی سریعتر پیش می رود و تیغه کوتاه تری لازم دارد .

البته  در این روش هم هر دو حالت حرکت نامرده در بالا میسر است ، یعنی یا چوب می تواند در گیره ها ثابت باشد و تیغه مانند رنده نجاری متحرک و یا بر عکس تیغه و نگهدارنده آن و لبه فشار ثابت باشد (که غالباً اینطوراست ) ، و چوب درگیره های متحرک .

بهرحال نتیجه این است که در هر حرکت یک ورقه نازک از چوب بصورت روکش بریده وجدا می شود .

ساختمان چنین ماشین هائی دارای قسمتهای اساسی زیر است :

- پایه محکمی که گیره های هیدرولیکی روی آن نصب شده و چوب به روی آنها بسته می شود .

- در داخل این پایه تشکیلاتی قرار داده اند که بعد از هر برش ورقه نازکی روکش ، تمامی چهار تراش یا الوار یا نیمه گرد بینه به همان اندازه به طرف تیغه برش نزدیک تر می شود .

- پایه دیگری که لبه فشار و نگهدارنده تیغه محکم بروی آن بسته شده یا بطور متحرک در روی آن قرار می گیرد . (بسته به نوع کار ماشین )

-قسمتهای مختلف نگهدارنده تیغه و خود تیغه ولبه فشار عیناً مانند همانست که در مورد ماشین لوله بری گفته شده است . البته فاصله لبه فشار و تیغه برنده قابل تنظیم است که بتوان با تنظیم آنها ضخامت روکش حاصل راکنترل نمود.

 ماشین تراش زنی افقی

گرچه خود این ماشین ها نسبتاً بزرگ هستند و گاهی دهانه و طول تیغه آنها به 4 مترهم می رسد ، ولی اساس کار آنها بسیار ساده است .

در این ماشین ها سکوی نگهدارنده گیره های ماشین معمولاً روی زمین و به طور کلی افقی قرار گرفته و محکم می شود و چوب که بصورت چهار تراش ، الوار یا نیم گرد بینه می باشد بطور افقی روی گیره های ماشین بسته می شود . طول چوبی که به گیره ها بسته می شود ممکن است به اندازه طول کامل تیغه (که غالباً اینطور است) و یا قدری از آن کوچکتر باشد .

در هر حال در این ماشین ها که اساس کار آنها عیناً مانند یک رنده معمولی نجاری است دستگاه نگهدارنده تیغه برش و لبه فشار تواماً روی دو بازوی قوی طوری بسته و محکم شده است که با حرکت دو بازوی نامبرده که به یک سیستم بیل مانیول متصل است و با چرخ طیارهای قوی و بزرگ حرکت می کند ، می تواند به جلو و عقب رانده شود و در هر حرکت ورقه نازکی که ضخامت ان قبلاً به روی ماشین بسته شده و تنظیم گردیده از چهار تراش یا الوار یا نیم گرد بینه جدا کند.

 در بسیاری از ماشین های تراشی افقی برای اینکه عمل تراش زنی روی چوب بخوبی پیشرفت کند معمولاً لب تیغه با محورچوب (طول موازی امتداد الیاف) زاویه کوچکی تشکیل می دهد وکاملاً موازی نیست . ولی در برخی از ماشین ها لبه تیغه را موازی محور طولی چوب می سازند .

این ماشین ها دارای دستگاهی به مانند بالا برنده میکروتوم هستند که پس از انجام هربرش ، به همان اندازه بلوک اندازه بلوک چوب را می تواند بالا برده و آماده انجام برش بعدی سازد. این دستگاه ها سنگین ، بزرگ ، حساس و نسبتاً گران قیمت تر از دستگاه های تراش قائم یا عمودی هستند و بیشتر در کشورهای اروپائی مانند آلمان ، انگلستان ، ایتالیا ، فرانسه ، بلژیک ، هلند و غیره ساخته می شوند و سازندگان آنها عقیده دارند که کار این ماشین ها مطمئن تر از ماشین های تراش قائم است و روکش های بریده شده در این

ماشین ها از نظر ضخامت ، همگن تر از روکش های بریده شده در ماشین های تراش زنی قائم است .

ولی عملاً می توان ملاحظه کرد که چون سکوی بستن چوب به گیره در این ماشین ها بسیار کوتاه و در روی زمین بطور افقی قرار گرفته است ، عمل بستن چوب به گیره و تغییر زاویه آن برای کارگران مسئول آسانتر می باشد .

بطور کلی افت چوب در این روش به مراتب کمتر از روش لوله بری و روش روکش

 اره ای است .

بااین روش می توان نازکترین روکش ها را از زیباترین و پر نقش و نگارترین چوبها از جمله گردو ، ماهاگونی ، جک ، ملج ، تیک ،زیتون ، آکاژو (چوبهای نواری مانند ساپلی ، کوزپیو ، کاپا و غیره ) بدست آورد .

ضخامت روکش البته بسته به نوع مصرف ماشین ، از 25/0 میلی متر تا 9 میلیمتر فرق می کند و در کشور های انگلیسی زبان از جمله آمریکا ضخامت روکش ها را بر حسب واحدهای انگلیسی واینچ می سنجند و روکش های را به ضخامت  اینچ تهیه می کنند . ولی در جنگ بین المللی (1939-1934) برابر روکش در صنایع هواپیما سازی ، روکش ها را به ضخامت   اینچ نیز که برابر 31/0 میلی متر می شود ، تهیه کرده اند . البته این قبیل روکشها از چوبهای بسیار "همگن بافت " ونرم و قابل تورق مانند گردو ، ماهاگونی و غیره بدست می آید .

در مورد روکشهای تراش زنی ، ضخامت معمولی آنها بین 1-5/2 میلی متر و متغیر است و برای روکشهای دره ای ، ضخامت معمولاً 2/1 میلی متر است .