بسمه تعالی

سر فصل مطالب :

٭ تعاريف

٭ مواد اوليه

٭ عوامل موثر بر خواص تخته هاي ساخته شده

٭ خواص كيفي مواد اوليه مصرفي

ü     دانسيته چوب

ü     رطوبت چوب

ü     مواد استخراجي چوب

٭ انواع خرده چوب

٭ ضرايب مربوط به ابعاد خرده چوب

ü      ضريب كشيدگي

ü      ضريب پهني

ü      ضريب ظاهري

ü      سطح ويژه خرده چوب

٭ انواع چسب و مقدار آن در لايه هاي كيك

٭ مواد افزودني

٭ رطوبت كيك خرده چوب

٭ فرايند توليد تخته خرده چوب

ü     پوست كني

ü      خرد كردن چوب و انواع خرد كن

٭ انتقال و ذخيره سازي مواد

٭ خشك كردن خرده چوبها

٭ درجه بندي خرده چوب ها

٭ چسب زني و انواع چسب زن ها

٭ تشكيل كيك خرده چوب و فرايند هاي مربوطه

٭ مرحله پرس ، پرس و متغيرهاي آن

٭ دانسيته تخته توليدي

٭ خنك كردن تخته هاي توليدي

٭ برش تخته ها

٭ سنباده زني تخته ها

٭ درجه بندي تخته

٭ كنترل كيفيت تخته

٭ فراورده هاي قالبي

٭ تخته چوب سيمان

 

تعاريف

تخته خرده چوب مزايا و محدوديت هاي اين محصول

كمپوزيت

انواع تخته خرده چوب

 انواع تخته خرده چوب از نظر دانسيته (سبك ، سنگين ، متوسط)

انواع تخته خرده چوب از نظر تشكيل كيك خرده چوب (همسان ، مطبق ، تدريجي ).

انواع تخته خرده چوب از نظر  نوع خرده چوب OSB.Wafer b .Flake b  Particle b.

 تاريخچه صنعت تخته خرده چوب در ايران و جهان ، فصل اول كتاب اوراق فشرده دكتر دوست حسيني

مواد اوليه

مواد سلولزيك و ليگنو سلولوزيك ، چسب يا رزين ها ، مواد افزودني

90 درصد وزن تخته ، ماده چوبي ، از نظر هزينه  18 تا 24 درصد قيمت تمام شده.  مواد اوليه بصورت مخلوط به كار مي روند .

دسته هاي مواد اوليه : پنج دسته

1-  سر شاخه و شاخه ها ي نازك حاصل از تنك كردن و قطع درختان

2- هسته باقي مانده و مازاد روكش و لايه وچوب هاي بريده ( چوب بري)

3-  پسمانده مثل پوشال ، ضايعات كناره بري ، قطع بري مبلمان

4-  خرده چوب حاصل از برش و سنباده زني چوبهاي خشك

5- گياهان غير جنگلي مثل ني ، بامبو ، كنف ، خيزران

6 – پسمانده هاي كشاورزي پس از برداشت محصول ، پسمانده نيشكر ، جنگل هاي دست كاشت ، صنوبر كاري و تاغ كاري ، اكاليپتوس كاري ، سرشاخه درختان ميوه

منابع جنگلي                                            صنوبر كاريها

تاغ كاري و گز كاري                                 سرشاخه درختان ميوه

گونه هاي غير جنگلي ، بامبو ، شاهدانه ، استبر قونی و خيزران

ساقه پنبه                                                باگاس نيشكر

پسمانده كشاورزي                                  پوست و خاك اره

 

عوامل موثر بر خواص تخته هاي ساخته شده

اين عوامل عبارتند از :

گونه چوبي                                            

نوع ماده اوليه                                       

فرم هندسي خرده چوب ها

نوع چسب و مقدار آن در لايه هاي كيك

مواد افزودني مورد استفاده

مقدار رطوبت و توزيع آن در ضخامت كيك (گراديان رطوبت)

ساختار كيك و نحوه توزيع ذرات چوب در ضخامت آن

جهت قرار گرفتن خرده چوبها

دانسيته متوسط و پروفيل دانسيته تخته

اين فاكتور ها هم بر خواص تخته و هم بر يكديگر اثر متقابل دارند .

 

خواص كيفي مواد اوليه مصرفي

خواص فيزيكي و مكانيكي تخته ، پروسه توليد و هزينه توليد و راندمان و ظرفيت توليد به خواص كيفي مواد اوليه بستگي دارد . اين خواص عبارتند از : 1- دانسيته 2- اسيديته مواد 3- نوع و مقدار مواد استخراجي 4- شكل و فرم هندسي ذرات و ضرايب مربوطه و البته گونه چوبی

از نظر گونه چوبي : مخلوط گونه های  پهن برگ يا سوزني برگ با دانسيته هاي مختلف استفاده مي شود . تفكيك گونه ها مفيد است بعداً با توجه به دانسيته مورد نظر چسب زني و مخلوط مي شوند (پس  از خشك شدن)

دانسيته چوب

تاثير بر: محصول ، فرايند توليد و فراوري ماده اوليه .

چوب هاي سبك: تخته هاي با دانسيته مناسب و خواص كاربردي بهتر از چوب هاي سنگين مي دهند . علت اهميت چوبهاي سبك ،در پرس گرم فشردگي و تماس كافي بين خرده چوبها و پيوند هاي قوي ايجاد مي  شود . ولي گونه سنگين براي توليد تخته نيمه سنگين خوب فشرده نمي شوند . براي اتصال مناسب بين ذرات ، آنها بايد در پرس گرم متراكم شوند

ضريب فشردگي تخته             

   حدي براي گونه هايي كه فراورده هاي مطلوب توليد مي كنند . وقتي از صنوبر براي توليد تخته نيمه سنگين استفاده شود . 1.8  تا 1.7 =k  

 ولي وقتي انجيلي و ممرز بكار روند 0.88 =

پس حد دانسيته گونه چوبي براي توليد تخته نيمه سنگين با كيفيت بالا  0.5 تا 0.55  است . اگر گونه هاي با D  پایین تر بكار روند K  افزایش می یابد در نتیجه  مقاومت ها بهبود مي يابند .

ولي اگر گونه هاي با D بالاتر بكار رود K کاهش می یابد ( ) تخته غير استاندارد تولید می شود .

گونه هاي سنگين تر: براي ساخت تخته هاي سنگين با ضريب فشردگي مناسب . اشكال آن سنگين بودن و ماشين كاري سخت می شود .

لذا راه حل مناسب براي استفاده از چوب هاي سنگين مخلوط كردن آنها با گونه هاي چوبي سبك است تا ميانگين دانسيته ماده اوليه تا حد مطلوب كاهش يابد . لذا دانسيته ماده اوليه بايد دقيقا كنترل شود که با عث حفظ كيفيت  محصول در سطح قابل قبولمی شود  .لذا بايد متوسط دانسيته گونه هاي مورد استفاده در خط توليد مورد توجه قرار گيرد . ميانگين جرم ويژه  را از رابطه زير مثال

در کل دانسیته چوب مصرفی باید کمتر از دانسیته تخته حاصله باشد.

اسیدیته چوب :

یکی از متغیرهای مهم گونه چوبی که نقش تعیین کننده در فرایند چسبندگی ذرات چوبی دارد اسیدیته آن است که با اندازه گیری PH وظرفیت بافرکنندگی چوب تعیین می شود .

وقتی از رزین اوره فرمالدئید استفاده می شود در سیستم چوب یا کیک اسیدیته خیلی اهمیت دارد . فرمولوسیون چسب متناسب با خواص شیمیایی ماده چوبی طراحی می شود تا در محدوده اسیدیته نرمال گونه بخوبی واکنش دهد . گاهی برای تنظیم شرایط پلیمری کاتالیزور اضافه می شود . وقتی UF و گونه چوبی غیر اسیدی بکار می رود حتما از کاتالیزور استفاده می شود . معمولا گونه های چوبی مورد استفاده PH=4-6 دارند که برای پلیمریزاسیون UF مناسب است . کمی کاتالیزور هم گاهی اضافه می شود . گونه های با PH بالا مقدار بیشتر کاتالیزور می خواهند.  اغلب رزین های فنولیک برای پلیمر شدن به شرایط اسیدی و کاتالیزور نیاز ندارند . عامل دیگر در تشکیل اتصال خرده چوب و رزین UF ویژگی بافرکنندگی چوب است . PH چوب سطح ویژه واکنش اسیدی آنرا نشان می دهند ظرفیت بافر کنندگی چوب مقاومت آنرا به تغییرات سطح PH معین می کند هر چه ظرفیت بافر کنندگی بیشتر باشد برای کاهش  میزان PH تا حد اپتیمم مورد نیاز ، مقدار بیشتر کاتالیزور اسید نیاز است وقتی ماده اولیه مخلوط بکار می رود نقش این فاکتور مهم تر است .  PH وظرفیت بافر کنندگی چوب باید شناسایی و کنترل شوند :

خرده چوب های الک شده که از مش  35 عبور و در شبکه 48 جمع شده اند بکار می روند . خرده چوبهایی که در مش  35 می مانند برای تعیین رطوبت بکار می روند  و آنهایی که از مش 48 رد شده اند بکار نمی روند .  15-450   دقیقه الک می شوند . برای تعیین PH و بافر کنندگی  خرده چوب کاملا خشک (30 دقیقه) در  آب مقطر  غوطه ور ، مخلوط در زمان های 0 ، 10 ، و20 دقیقه هم زده می شوند . در پایان مایع توسط فیلتر شماره 2 buchner حاوی کاغذ صافی شماره 4 whatman در خلا و مکش صاف می شود .

 از مایع در بشر  ریخته شده و PH آن به کمک PH تر در دمای اندازه گیری می شود که نشان دهنده اسیدیته چرب است .

دو مرحله بعد  اسید سولفوریک 01/0  نرمال به دفعات به محلول اضافه می شود . مایع کاملا هم زده شده و بعد از هر بار اختلاط اسید PH اندازه گیری می شود تا اینکه PH محلول به 5/3 برسد . سیلی اکی والانت( )اسید مورد نیاز را برای PH تا حد 5/3 معرف ظرفیت بافرکنندگی چوب مورد بررسی است.

PH گونه چوبی مستقیماً با سرعت پلیمر شدن در ارتباط است . ظرفیت بافر کنندگی چوب به طور معکوس با زمان ژله ای شده رزین UF ارتباط دارد .

 

رطوبت چوب

بر فرایند تولید و ظرفیت خشک کن ها اثر دارد پراکنش رطوبتی ماده اولیه مشکل ساز است . رطوبت اولیه بالا :  هنگام خرد کردن به هم می چسبند . مسدود شدن آسیاب ، خرده چوب های با سطح پرزدار تولید می شوند . افزایش رزین و مشکل چسبندگی ، هزینه خشک کردن بالا  ولی گونه های با رطوبت نسبتاً زیاد  یا متوسط درصد بالاتری خرده چوب سالم با فرم مناسب تولید می کنند چون هنگام تبدیل در خرد کن و آسیاب خرده چوب صدمه دیده با الیاف شکسته و ذرات نرمه کمتری تولید می کنند . اگر از گونه با رطوبت پایین استفاده شود : ذرات شکسته و درصد نرمه بالا ، ساییدگی تیغه و انرژی مصرفی بالا است .

عوامل سبب تغییر رطوبت ماده اولیه : 1- تهیه از مناطق مختلف 2- تغییر نوع گونه 3- تغییر نسبت برون چوب به درون چوب 4- تغییر نسبت برخی گونه ها در مخلوط 5- تغییر روش و مدت انبار کردن در جنگل و کارخانه

موادا ستخراجی چوب

این مواد شامل تانن ها و سایر پلی فنولها ، مواد روغنی ، رزین ها ، موم ها ، صمغ ها ، نشاسته و مواد رنگی که 5 تا 30 درصد وزن چوب را شامل می شوند .

 تاثیر منفی بر فرایند تولید ، مصرف رزین و سرعت پلیمر شدن پایداری ابعاد و مقاومت تخته در برابر آب و مشکلات تبله سطح تخته را در بر دارد  .

در مرحله پرس گرم مواد استخراجی بخار می شوند . در انتهای مرحله پرس تبله کرده و جدا شدن لایه های تخته و کاهش خواص مقاومتی ، درصد درون چوب بالا ، مواد استخراجی زیاد ، معایب زیاد ، باید رطوبت خرده چوب و کیک در پرس کاهش یابد .

مثال مثبت : بلوط، اسید تانیک ، اتصالات UF را کاهش می دهد (درشرایط جوی) . اثرات مثبت ،مواد استخراجی : اسیدهای چرب 1 تا 5 درصد ، تاثیر مثبت بخصوص وقتی از UF  استفاده شود و مقاومت تخته به جذب آب بالا است .

پایداری ابعاد تخته: گالاکتان در لاریکس : افزایش خاصیت ضد آبی و کاهش قابلیت تر شدن سطوح خرده چوب ، کاهش کیفیت اتصال

مثال منفی : تاغ و سرو و ... مواد معدنی و سیلیس بالا ، آسیب به تیغه ها + در چوب سیمان مواد استخراجی هیدراتاسیون سیمان را کاهش می دهند .

انبار کردن ماده اولیه،  مواد قندی راکاهش  در یک دوره سه ماهه تا حد قابل قبول آنها راکاهش می دهد ، تیمار شستشو با آب گرم اثر مثبت و اثر منفی دارد در نتیجه برای خرده چوب های مصرفی در چوب سیمان ، MoR ، IB و مقاومت به آتش بالا است .

در چوب سیمان اثر مثبت مواد استخراجی

کاهش مواد استخراجی دسترسی ملکول های آب به گروه های هیدروکسیل سلولز دیواره را افزایش و باعث افزایش میزان جذب آب و واکشیدگی ضخامت پانل های چوب سیمان و کاهش پایداری ابعاد آنها می گردد . تانن ، اگر زیاد باشد : اثر منفی آن جذب آب تخته و واکشیدگی زیاد ، و اثر مثبت آن : نوع خاصی از تانن ها با فرمالدئید ، چسب تانن فرکمالدئید (TF)

 

شکل و فرم هندسی ذرات

خرده چوبها ممکن است توسط دستگاههای مثل آسیاب چکشی که با ضربه زدن و کوبیدن خرد می کند تولید شوند . فرم هندسی مشخص نخواهند داشت یا توسط دستگاه تراشه گیر فرم و ابعاد کاملاً مشخص . واژهای تخته چیپس ، تخته تراشه ، تخته فیبر و تخته ویفر به نوع خرده چوبها بستگی دارد .

انواع خرده چوب :

 1- چیپس (chips)تولید از چیپر یا خردکن از چوب ماسیو : در کاغذ سازی و تخته فیبر به کار می روند .

برای استفاده در تخته خرده باید قبل از مصرف آسیاب و ریز تر شوند . طول و عرض آن 12.5 تا 25 میلیمتر و ضخامت کمتر است (چند میلیمتر 0-4 mm )

چیپس ها از چوب گرد ضایعات پشت لا ، کناره بری الوار و اندازه بری گرده بینه . اخیراً چیپس های درشت در لایه های میانی تخته های ساختمانی بکار می روند .

2- تراشه (Flake) خرده چوب با فرم هندسی معین . با خردکن یا تراشه گیر . چوب را در سطوح شعاعی . مماسی بینابینی  برش می دهند . چوب گرد یا قطعات ماسیو استفاده می شوند . تراشه ذرات پهن و نازک با ضخامت یکنواخت 2/0 تا 4/0 میلی متر (50 تا 10 میلی متر) طول (25-100 mm ) ، عرض (20-25 mm ) . برخی پژوهشگران ابعاد اپتیمم t = 0/37mm ، L=25mm ، تراشه های با ضریب کشیدگی بالا منجر به بالا بودن مقاومت پانل ها ، جهت الیاف تراشه ، باید موازی  با طول آن باشد ، انحراف باعث پایین بودن مقاومت تراشه و تخته حاصل برای تولید پانل های با مقاومت بالا ، تراشه بلندتر توصیه می شود .

3- تراشه بلند (Strand) خرده چوب پهن و نازک مثل تراشه (ضخامت: 0/2 تا 0/4)، با طول نسبتاً بلند    و عرض کمتر از تراشه (40mm  تا 0).

 برای تولید تخته های با خواص کاربردی مطلوب و با محدودیت های فرآوری آنها در مراحل تولید و هزینه بالا ی تولید مصرف آنها را محدود کرده . در سال های اخیر با تولید OSB ساختمانی مصرف این تراشه رو به افزایش است .

4- فیبر Fiber : فیبر های مصرفی در تخته خرده : گروهی از الیاف مجزا یا بهم پیوسته ، بصورت مخلوط با سایر انواع خرده چوب برای ساخت تخته همگن یا لایه ای بکار می روند . در فرایندهای مکانیکی ، ترمومکانیکی و شیمیایی تولید می شود . امروزه مصرف فیبر حاصل از دفیبراتور های تحت فشار در ساخت تخته خرده زیاد می باشد .کاربرد مواد فیبری برای بهبود کیفیت لایه های سطحی خرده چوب و نیز تولید پانل های فیبری با دانسیته متوسط جایگاه ویژه یافته در نتیجه MDF    0.55 تا 0.8 و ضخامت 15 تا 25 میلی متر

استفاده از فیبر در سطح ، ویژگی های ظاهری و مقاومتی را بالا به خصوص وقتی که لازم باشد تخته روکش شود . تخته های حاصل سطوح صاف و متراکم ، لبه های محکم و ویژگی های یکنواخت جذب آب کم و پایداری ابعاد بالا است.

5- پوشال Shaving خرده چوب نازک از برش سطحی چوب در راستای الیاف ، دستگاه های ویژه با تاج برنده (توپی) دوار ماشین کاری چوب ، لذا ضخامت پوشال باریک شونده (یک انتها ضخیم و یک انتها نازک) و در حین  خروج به حالت حلقه تخته حاصل از پوشال در مقایسه با تخته تراشه مقاومت ، MOE و پایداری ابعاد کمتری دارد .

پوشال از پسمانده کارخانه مبل سازی و چوب بری . در کانادا و ایالات متحده پوشال 50% از خرده چوبها .

پوشال در باقی درجه بندی پس ازذرات درشت ، آسیاب و ریز درشت استفاده می شوند .

6- خلال Sliver,Plinter  خرده چوب به سطح مقطع مربع یا مستطیل ، طول در راستای الیاف حداکثر 4 برابر ضخامت شبیه  طول کبریت شکسته ، ضخامت کمتر از 6 میلیمتر و طول حداکثر 15 میلی متر . از آسیاب پسمانده های صنایع چوب توسط آسیاب چکشی . چون تثبیت بالا  ندارد بعنوان خرده چوب درشت در وسط تخته . تخته خالص  مناسب نیست ولی اگر با تراشه وفیبر مخلوط شود بهتر می شود .

7- رشته چوب excelsior-wood wool ضخامت  طول بالای  

خرده چوبهای باریک و بلند که فرم رشته ای و ضریب کشیدگی بالا ، برای تولید تخته خرده چوب و پانل های چوب سیمان ، تخته رشته چوب از این فراورده ها ایست که از رشته چوب و سیمان پرتلند در حد وسیع تولید می شود . چوب ضریب کشیدگی بالا در فرایند تخته خرده جهت بهبود کیفیت تخته آنرا با سایر خرده چوبها مخلوط می کنند . بعلاوه برای بسته بندی کالای شکننده و پوشال کولر های آبی

8- نرمه   Ceranule ذرات ریز چوب در مقایسه با سایر خرده چوبها ابعاد بسیار کم در حدود mm دارند – پسمانده خطوط تولید صنایع چوب ذرات بسیار ریز حاصل از درجه بندی خرده چوبهای خشک ، خاک اره ، گرد سنباده زنی ، دربرخی کارخانه ها جهت بهبود کیفیت سطح تخته نرمه به عنوان فیلر خلل و فرج در لایه های سطحی بکار می رود

در یک کلام : خرده چوبهای تولیدی آسیاب چکشی فرم هندسی مشخص ندارند . اگر خرده چوب در جهت الیاف باریک و بلند با ضخامت کم باشد رشته چوب و در صورتی که ضخامت آن زیاد باشد خلال گفته می شود . خرده هایی که نسبت ضخامت به عرض آنها ناچیز است و فرم پهن و نازک دارند تراشه . اگر بسیار کوچک و ظریف باشند مواد فیبری .

کنترل فرم هندسی ذرات :

1- با تست الک   2- اندازه گیری ضخامت ، طول و عرض ذرات

برای الک کردن 100 گرم و برای اندازه گیری 50 گرم کافی است

ذرات درشت با کولیس ، کوچک با دستگاه دقیق تر ، میانگین ابعاد محاسبه می شود .

 

ضریب کشیدگی  (Slendernees  ratio)

خرده چوبها فرم هندسی مشخص دارند ،  با طول (L) عرض (W ) و ضخامت (t). نسبت  را ضریب کشیدگی گویند . S  مستقل از از عرض خرده چوبها است . S با اکثر فاکتور های فرایند تولید و ویژگی های محصول مثل :   مقدار مصرف چسب برای دستیابی به خواص کاربردی معین سطح تماس خرده چوبها در پرس گرم و خواص فیزیکی و مکانیکی پانل های چوبی رابطه دارد . هر چه S کمتر مصرف چسب به ازاء واحد سطح خرده چوبها برای ساخت تخته ای با خواص معین افزایش می دهد . خرده  چوبهای  درشت وسط تخته نسبت به خرده چوبهای ریز سطحی به سبب S پایین . چسب زیادی در واحد سطح نیاز دارند چون : سطح مقطع و سطوح جانبی آنها ضخیم چسب بالایی دریافت می کند که این عمل اثر  زیادی بر فرایند اتصال و مقاومت چسبندگی ندارد .

خرده چوبهاب نازک با  S بالا چون سطح ویژه زیادی دارند قطرات ریز و پراکنده رزین را جذب و در پرس گرم چسبندگی خوب در حالی که خرده چوبهای درشت با S پایین  برای اتصال مناسب چسب بیشتری تری نیاز دارند .

اتصالات ایجاد شده بین خرده چوبهای ضخیم باید تنش های داخلی زیاد را تحمل کند .در نتیجه برای افزایش مقاومت اتصال،باید رزین افزایش یابد .

S برای سطح مقطع دایره مثل فیبر    d قطر خرده چوب (فیبر) . خرده چوبهای نازک و کوتاه S معادل خرده چوبهای بلند و ضخیم دارند . احتمال ذرات چوب  با سطح مقطع مربع S مشابه تراشه خیلی بزرگ داشته باشند . S با بعضی ویژگی های خرده چوبها مثل دانسیته حجمی ارتباط ندارند .

مثلا دانسیته حجمی تراشه یا خلال در شرایطی که S برابر دارند متفاوت است . این ویژگی تاثیر زیادی بر نحوه جابجایی خرده چوبها ، جریان هوا ، و نقاله های پنوماتیکی دارد و بر فراوری آنها در دستگاه های درجه بندی با جریان هوا و ماشین های فرمینگ دارد .

ضریب پهنی (Flatness r)

برای تشخیص بهتر خرده چوبها به سایر ضرایب توجه می شود . ضریب پهنی (J)     . خرده چوب برای خرده چوبهای مربعی شکل مثل تراشه های ویفری با ضلع  ،  چون   و   ، ضریب پهنی تراشه مستطیلی بزرگتر ازیک و تراشه با سطح مقطع مربعی مساوی یک است .

ضریب ظاهری (Aspect r)

   ، اگر طول خرده چوبها حداقل 3 برابر عرض آنها باشد ( )  ذرات را می توان به خوبی در کیک جهت دار کرد . افزایش   باعث باریک شدن خرده چوبها و روانی جریان مواد در خط تولید .

  S مناسب برای خرده چوبهای لایه سطحی حدود 200-120 نازک و بلند در نتیجه وقتی از چوبهای سبک و نیمه سنگین تهیه شوند قابلیت انعطاف بالایی دارند . وقتی کیک خرده چوب لایه ای شکل گیرد خرده چوب های لایه میانی درشت تر و S پایین تر  نسبت به لایه سطحی . حد اپتیمم Sخرده چوبهای لایه میانی 60 .

تخته های با MOR بالا جذب آب پایین دارند و پایداری ابعاد آنها بالا است  . مناسب ترین محدوده S برای بهبود MOR پانل های چوبی و افزایش مقاومت آنها به رطوبت 150 تا 200 است .

نتایج تحقیقات دوست حسینی و کاشانی 1368. با افزایش  S و J باعث فشردگی بیشتر خرده چوبها و افزایشMOR   و پایداری ابعاد می شود .

بررسی دیگر ، افزایش  S ظرفیت نگهداری پیچ را بهتر می کند تا حد 50 ولی افزایش بیشتر بی تاثیراست .

اثر S بر چسبندگی داخلی ، با افزایش  S،   چسبندگی داخلی(IB) کاهش می یابد .

این مسئله  علاوه بر سطح ویژه ذرات  و میزان مصرف چسب با گراديان دانسيته تخته و فشردگي خرده چوبها در لايه مياني ارتباط دارد . با انتخاب S مناسب ،‌IB داخلي تخته را مي توان در حد مورد نياز كنترل كرد .

جدول 5-2 . اثر وي‍ژگي هاي خرده چوب بر خواص پانل هاي حاصل از پسمانده هاي روكش و تخته لايه كارخانه اي

 

 

 

 

سطح ويژه خرده چوبها

سطح عرضه شده توسط ذرات چوب در واحد وزن (گرم) است به دانسيته چوب و نوع چوب و ابعاد خرده چوبها بستگي دارد . ابعاد خرده چوبها بخصوص ضخامت بر سطح ويژه تاثير زيادي دارد مثلا اگر مكعبي به ضلع 1 را به مكعبهاي كوچك 01/0  تقسيم كنيم سطح ويژه آن 1000 برابر مي شود .

اگر خرده چوب را به صورت مكعب مستطيل فرض كنيم سطح ويژه آنها بطور تقريبي قابل محاسبه است . رابطه بين وزن و حجم مواد قابل استفاده است .

براي يك تراشه رابطه فوق مي شود . سطح خرده چوب

سطح ويژه خرده چوب

ابعاد به  و وزن به  ،‌  بر حسب  بدست مي آيد.

براي محاسبه سطح ويژه تراشه نازك  ،  كه سطوح مقاطع دو سر و لبه ها هستند ناچيز و قابل حذف اند . سطح ويژه تراشه نازك از رابطه ساده شده ،‌  سطح ويژه خرده چوبها با ضخامت ذرات و دانسيته چوب مورد استفاده رابطه عكس دارد يعني با افزایش  و  خرده چوبها در نتیجه کاهش

خرده چوبهايي كه  زیادی دارند در مقايسه با ذرات با  پایین  جهت دريافت مقدار مناسب چسب رزین بيشتر نياز دارند .

سطح ويژه ريزترين خرده چوبها حدد 7 برابر خرده چوبهاي درشت است . در شرايطي كه سطح خرده چوبها زبر و پرزدار باشد مقادير  محاسبه اي بايد دو برابر شوند كه براي سطوح صاف محاسبه شده اند .

اخيرا تقاضا براي تخته هاي مقاوم با سطوح صاف و متراكم بیشتر شده است  . مصرف مواد فيبري حاصل از دفيبراتورهاي تحت فشار در ساخت تخته نیز بیشتر است .

در رابطه با تخته هاي جهت دار   

توليد تخته تراشه جهت دار يعني ، تراشه ها  نسبت به طولشان در راستاي مشخص قرار گرفته اند . وقتي از فيبر يا خرده چوبها ي با ضريب كشيدگي بالا استفاده مي شود و مي توان خرده چوبها را بر اساس طولشان در كيك جهت دار كرد . در اين حالت دو ضريب حائز اهميت است 1- ضريب كشيدگي 2- ضريب ظاهري ( و  خرده چوب ) .

 روش جهت دار كردن : ميدان الكتريكي : براي ذرات ريز و الياف كه نمي توانند با سيستم مكانيكي جهت دار شوند . خرده چوبها در حين ريزش ازميدان الكتريكي (بين دو صفحه با بار الكتريكي مخالف) عبور كرده و جهت دار مي شوند امروزه در ماشين فرمينگ وارد شده و بكار مي رود (ارزان ، كم مصرف) با اين كار مي توان از مواد اوليه نامرغوب كه كيفيت چندان مناسبي ندارند در ساخت پانل هاي مركب ساختماني با خواص كاربردي مطلوب استفاده نمود .

ضريب جهت ذرات =  =-------------

مسلمي (1974) – خرده چوبهاي كوتاه وضخيم در مقايسه با ذرات بلند و نازك با چسب ثابت IB پانل ها را بهبود مي دهند . دليل سطح ويژه پایین  اين ذرات كه با چسب مقدار زیاد رزين ، مقاومت كششي عمود به سطح را افزایش می دهد  . ذرات ضخيم و كوتاه كه در لايه مياني بكار مي روند چسب بیشتری  دريافت کرده و در نتیجه  چسبندگي بهتر  ايجاد و بهبود مقاومت لايه مياني تخته

اصولاً لايه هاي سطحي تخته متراكم تر از لايه مياني اند و دانسيته بالا  دارند . با توجه به نوع خرده چوبها در اين لايه ها و  بالاي آنها ، مقدار مصرف رزين در سطوح تخته بالا است . لذا خرده چوبهاي نازك و بلند در سطح قادراند سطوحي صاف و متراكم توليد و MOR و پايداري ابعاد تخته را افزایش دهند و بر عكس ذرات كوتاه و ضخيم تخته هايي با مقاومت خمشي و پايداري ابعاد پایین و چسبندگي داخلي بالایی  توليد مي كنند . توجه به ساخت تخته هاي لايه اي به منظور داشتن همزمان لايه هاي سطحي و مياني خوب . در سطح خرده چوبهاي نازك با و   تنش هاي خمش حداكثر و MOR بالا . در لايه مياني خرده چوب ضخيم با s پایین و  پایین  مقاومت تخته به تنش داخلي بالا است .

اهميت فرم هندسي از دو جانبه قابل پيگيري است .

موارد مورد تاثير از فرم هندسي خرده چوبها : گونه چوبي ، نوع و مقدار رزين ، مواد افزودني ، ساختار كيك و شرايط پرس

1- انتخاب ماشين آلات و تجهيزات توليد شامل : وسايل انتقال خرده چوبها ، سيستم هاي درجه بندي ، خشك كن (ذرات ريز سريعتر و ذرات درشت ديرتر خشك مي شوند ، نايكنواختي خشك شدن)، چسب زن ، فرمينگ و حتي پرس . ميزان باز شدن دهانه پرس ، سرعت بسته شدن پرس

2- همبستگي فرم هندسي ذرات و خواص كاربردي تخته :

٭خواص مكانيكي مثل MOR ، كشش موازي با سطح ، IB (كشش عمود به سطح) و توان نگهداري ميخ و پيچ

 ٭ كيفيت سطح : صافي و تراكم سطح و لبه ها . پرداخت سطح تخته و چسب زني و روكش كردن را تحت تاثير قرار مي دهد .

٭ عكس العمل تخته به رطوبت ، در حالت بخار يا مايع و تاثير اين عامل بر ابعاد خواص مكانيكي و كيفيت سطح تخته

٭ رفتار تخته در ماشين كاري مثل برش ، سوراخ كردن ، رنده، شيار زني ، پروفيل زني ، فرم دادن و سنباده زني

انواع مواد اوليه مصرفي براي ساخت پانل با توجه به تاثير بر MOR

به ترتيب از MOR كم به زياد

٭(ضعيف ترين) گرد سنباده و خاك اره- پوشال خشك خرد شده با آسياب چكشي – پوشال مرطوب خرد شده با آسياب چكشي - چوب خشك خرد شده با آسياب چكشي - چوب مرطوب خرد شده با آسياب چكشي – فيبر و انواع مواد فيبري

٭ (بهترين) تراشه هاي حاصل از چوب ماسيو خشك – تراشه هاي حاصل از چوب ماسيو مرطوب  مثالي از اين خواص تخته ساخته شده با انواع خرده چوبهاي بلوط .

نوع چسب و مقدار آن در لايه هاي كيك

چسب هاي مصنوعي امروزه براي هر كارخانه اي با توجه به نوع محصول طراحي وساخته مي شوند . چسب و مواد شيميايي 10%  ماده مورد نياز و خرده چوب 90 % آنرا تشكيل مي دهد در حالي كه چسب 35-40 % را در بر دارد .

چسب هاي مصنوعي دو گروه دارند : 1- ترموپلاستيك : گرما نرم  -مبلمان ، صحافي ، كفاشي ،‌زهوار تخته خرده و .... هات ملت  P.V.A دور ريز ندارد .

2- ترموست : گرما سخت (گرما گير) ، يك بار مصرف اند ، دور ريز و ضايعات دارند .

انواع چسب هاي ترموست مصرفي در صنايع توليد فراورده هاي مركب (كمپوزيت ، تخته خرده و غيره)

چسب اوره فرمالدئيد (UF) (غير از اولي بقيه مقاوم به آب اند)

چسب ملامين فرمالدئيد(MF)

چسب فنل فرمالدئيد (PF)

چسب رزرسينول فرمالئيد (RF)

كاربرد چسب هاي فوق الذكر :

تخته لايه سوزني برگان : چسب فنل  - در پهن برگان فنل ، اوره و ملامين

تير ها و ستون هاي لايه اي : چسب فنل و رزرسينول

تخته خرده چوب براي مصارف داخلي : اوره ، مصارف خارجي ، فنول و ايزوسيانات

تخته فيبر MDF : اوره ملامين و فنل

تخته فيبر عايق : فنل يا اوره

تخته فيبر سخت : PF

افزايش مصرف چسب : بهبود خواص تخته ها

ميزان مصرف چسب :

متناسب با نوع چسب تغيير مي كند . اين مقدار تاثير مثبت ب نوع مقاومت تخته دارد . چسبهاي اوره مقدار مصرفشان بيشتر از چسب هاي فنوليك است .

مقايسه دوام رزين هاي ترموست وقتي از طول زمان در شرايط جوي قرار مي گيرند .

خصوصياتي از چسب كه در ساخت آن و توليد پانل ها مهم است :

مدت نگهداري ، ويسكوزيته ، مواد جامد ، جريان( رواني ) ، ظرفيت بافري ، PH ، سرعت گيرايي (پليمر شدن ) سازگاري با مواد افزودني ، قابليت رقيق شدن ، كارايي چسبندگي ، رنگ ، دوام ، مواد پركننده، چسبناكي (Tack)

٭رزين هاي مايع در شرايط خنك : مدت نگهداري بالا ، با افزايش دما ويسكوزيته کاهش پیدا می کند .

نگهداري به شكل پودر

٭ ويسكوزيته چسب دو زمان كنترل مي شود 1- دريافت چسب 2-مصرف . حد مناسب 100 تا 500 سانتي پواز

امولسيون موم مايع چسب را رقيق و ويسكوزيته را کاهش می دهد  : افزايش مقاومت به آب تخته (رقيق شدن يعني كاهش ويسكوزيته يا غلظت)

دما موثر است بر ويسكوزيته

٭ آزمون ويسكوزيته رزين هاي مايع با آزمايش توسط ويسكومتر يا فنجان دین 100 مايع چسب در داخل آن ريخته شده و زمان تخليه اندازه گيري مي شود .

٭ زمان ژله اي شدن (ژل تايم) نشان دهنده زمان پليمر شدن است . 2 چسب آماده داخل لوله قرار گرفته و لوله در ظرف آب جوش قرار مي گيرد ، زمان كنترل مي شود تا چسب حالت ژله اي پيدا كند . شاخصي از مرحله پرس است . چسب لايه مياني زمان ژله اي شدن كوتاه و لايه سطحي ژل تايم بلند مدت تر . براي كوتاه شدن شدن ژل تايم 1- افزايش حرارت  2- افزايش كاتاليزور

٭ مواد جامد

 تغيير مواد جامد ، تغيير ويسكوزيته ، زياد بودن مواد جامد ، غلظت رزين بالا . مشكلاتي را در رابطه با توزيع چسب : كم بودن مواد جامد ، در مرحله چسب زني آب زيادي به خرده چوبها اضافه مي شود مواد جامد بايد در حد اپتيمم باشد . مواد جامد براي ساخت صفحات فشرده 60 تا 65 درصد براي UF و 40 تا 50 براي PF

اندازه گيري : وزن كردن مقدار كمي  در يك ظرف مقاوم به گرما در كوره تا رسيدن به وزن ثابت . پس از خشك شدن رزين وزن آن اندازه گيري و مقدار مواد جامد با رابطه زير تعيين مي شود.

وزن رزين بعد از خشك شدن  ميزان مواد جامد به درصد

رواني زياد چسب ، كاهش مقاومت تخته ها به خاطر نفوذ زياد رزين به درون تخلخل چوب وكاهش رزين در سطح تماس خرده چوبها

انواع چسب ها :

٭ رزين هاي آمينوپلاست UF،‌MF ، MUF ، تخته خرده ، MDF

٭ رزين هاي پلي فنوليكPF،RF ضد آب ، براي شرايط جوي مناسب اند .

٭ رزين هاي غير آلي يا سنتزی مثل TF تانن فرمالدئيد ،‌با بحران انرژي از 1973 رواج يافت كه از مواد غير نفتي استفاده كنند . يكي از آنها ليكور

 

چسب اوره فرمالدئيد UF :

بي رنگ است ، ارزان ، كاربردش راحت ، در مقابل رطوبت كم دوام ،گاز فرمالدئید متساعد ، سرطان زاست .

ساخت چسب : اوره + فرمالدئيد . در داخل رآكتور مي ريزند و PH را در حالت قليايي كنترل مي كنند . PH=8-8.5 . و مقداري سود اضافه مي شود . دما در حدود 75 درجه در نظر گرفته مي شود ، بعد از تقريباً 60 دقيقه PH=5-5.1 كنترل و دما به 80 درجه و در حدود 5/1 ساعت حرارت مي بيند . رآكتور : ظرفي دو جداره است كه مي توان در داخل آن دما را كنترل (گرم يا سرد) كرد .

كارخانه چسب شيراز :

PH=8-8.5 – مواد جامد چسب 65-60 – ويسكوزيتهcp  350-250

دانسيته چسب  27/1-26/1 – زمان ژله اي شدن 50-40 ثانيه – مدت نگهداري چسب 7 ساعت به چسب اوره حتما بايد كاتاليزور (هاردنر) اضافه كرد . مثل كلروآمونيوم ، سولفات ، فسفات –ونيترات آمونيوم ،کلرو منيزيم و نمك هاي الكانو لامين هم استفاه مي شود . به كندي محيط را اسيدي مي كنند . گيرايي زود هنگان را كاهش مي دهند .

نسبت مولي  -  ‌   امروزه:   

رزين هاي با F بالا: 8/1 تا 2 . رزين هاي با F كم : 2/1- 6/1 . متداول امروزي 6/1 -4/1

چسب اوره پودري توليد مي شود ،‌يكسان نگهداري مي شود .در لايه سطحي تخته چسب زیاد،  PH اسيدي كمتر ، زمان ژله اي شدن بیشتر ، لايه مياني چسب کمتر ، زمان ژله اي شدن کمتر، و PH اسيدي بالاتر . زماني كه كاتاليزور NH4CL با فرمالئيد مخلوط شود و واكنش دهد

 

اسيد به آرامي آزاد مي شود و زمان نگهداري چسب طولاني تر مي شود .

فرمالئيد + اوره

اوره برجسته ترين عنصر رزين هاي آمينه با ساختماني شيميايي

توليد اوره : در توليد اوره آمونياك اساسي است . اوره از واكنش دي اكسيد كربن و آمونياك توليد مي شود وقتي كه در دماي 135 تا 200 درجه و فشار 70 تا 230 اتمسفر توليد مي شود . در اين حالت يك محصول حد واسط بنام کرمابات آمونيوم ، مطابق فرايند زير اوره را بوجود مي آورد

 توليد فرمالدئيد : از متانول يا الكل متيليك كه از مونواكسيد كربن و هيدروژن يا گاز طبيعي توليد مي شود بدست مي آيد . اين مواد به روش هاي مختلف توليد مي شوند كه يك روش       

                                                            متانول                                         

                                                              فرمادئید
آسان ترين روش توليد اوره فرمالدئيد وقتي رخ مي دهد كه اوره و فرمالدئيد با نسبت هاي مولی يكسان مخلوط شوند .

چسب ملامین  فرمالدئيد :

از چسب ملامين براي اصلاح چسب اوره استفاده مي شود . UF+MF %30 چسب اصلاح شده (تقويت شده)

كاربرد : در ساخت محصول فرميكا بكار مي رود در اين حالت لايه سطحي ، روكش ملامينه است كه آغشته به چسب ملامين است . روكش ملامينه كاغذ آغشته به چسب ملامين است كه در ورزاليت و كابينت سازي بكار مي رود . لايه زيرين فرميكا آستر است .

فيبر صنعتي : تعدادي كاغذ آغشته به چسب فنل را به هم مي چسبانند كه به آن فيبر صنعتي گويند .

چسب ملامين كاملا بي رنگ است كه براي روكش ملامينه استفاده مي شود . كاربرد مهم آن روكش مصنوعي (ملامينه) است . روكش هايي كه روي سطوح مي چسبانند . 1- چسب ملامين را روي سطح كاغذ اسپري كرده و زيرش را چسب اوره مي زنند .2- روكش ملامينه خود چسب را بكار مي برند. چسب ملامينه براي پليمر شدن نياز به حرارت  و در كل حرارت زير  دارد درحالي كه براي اوره بالاي  و حد مناسب  مورد نياز است .

ملامين بر خلاف اوره نياز به كاتاليزور ندارد . چسب ملامين اكثراً بصورت مايع است . پودر ملامين هم ثبات بيشتري دارد . چسب ملامين مايع نسبت به اوره مايع بي ثبات تر است ، و نگهداري آن مشكل تر است .

چسب ملامين مقاوم به آب و حرارت است به مواد شيميايي قليايي واسيدي ضعيف مقاوم است . اتصالاتش بسيار سخت و شكننده است اگر روكش ملامينه را در نظر بگيريم در مقابل ضربه مقاومت دارد ولي در شرايط جوي دوام آن از فنل فرمالدئيد كمتر است . چون بي رنگ است با كيفيت تلقي شده و مي تواند بعنوان يك لايه شفاف و محافظ بكار رود .

چسب فنل فرمالدئيد :

بيشترين مصرف را پس از اوره دارد رنگ قهوه اي روشن دارد ، دوامش در شرايط جوي بالا است

امتيازات : با آن تخته اي ضد آب مورد مصرف در بيرون ساختمان توليد مي شود . اتصالات آن انعطاف پذير است . به حرات و آب مقاوم است . مقاومتش به حرارت خيلي بيشتر از ملامين است مقاومت الكتريكي بسيار بالايي دارد كه در ساخت فيبر صنعتي مي تواند بكار رود .

كاربرد : تخته هاي ساختماني و تخته بندي ماشين آلات براي پليمر شدن نياز به دماي بالاتري دارد  - دماي مناسب  . پرس بايد تا اين حد گرم شود و كار هم احتياج به حرارت بالا دارد .

چسب فنل فرمالدئيد دو نوع است :

از چسب هاي پلي فنوليك مقاوم به آب و عوامل جوي ، مقاوم به اسيدها و باز هاي ضعيف و به حرارت و حلال هاي آلي .

معايب رزين هاي فنوليك در مقايسه با رزين هاي آمينوپلاستيك :‌

 سرعت پليمريزاسيون كه زمان پرس طولاني ، مدت نگهداري كوتاه ، قيمت زياد ، تركيب با برخي مواد افزودني مثل امولسيون هاي مومي (پارافين) و رنگ تيره كه لكه شدن سطح تخته . البته برخي اصلاح شده ، مصرف كاتاليزورها ، در نتیجه کاهش زمان پرس ، رنگدانه هاي سفيد ، و کاهش لكه

PF – مقاومت الكتريكي بسيار بالا ، در دماي  با فيلر پودر چوب ثابت دي الكتريك 8/0. مقاوم به رطوبت درصد جذب آب (؟؟؟؟) 4/0 تا 9/0 درصد – جذب صدا . PF پليمر شده جرم ويژه 2/1 تا 3/1 – ضريب انکسار 6/1 ، گرماي ويژه 5/0 ( )

مطالعات انجام شده در مورد استفاده از كاتاليزورهاي قليايي و اسيدي وتغيير نسبت فنل و فرمالدئيد منجر به تهيه دو دسته از رزين هاي پلي فنوليك با نام تجاري 1- رزول 2- نوولاك گرديد .

فنل + فرمالدئيد با نسبت فرمالدئيد بالا ، در مجاورت كاتاليزور قليايي رزول حاصل مي شود .

ملکول های  رزول گروه هاي واكنش پذير متيلول  دارد . در اثر حرارت و بدون افزودن كاتاليزور در نتیجه متراكم شده و ملكول هاي بزرگ . اولين واكنش بين فنل و فرمالدئيد فراورده هايي مانند اورتو و پارامنومتيلول فنل مي دهد .

چون پليمريزاسيون چسب رزول شرايط قليايي ، قليائيت رزين ، افزايش جذب آب تخته ها و كاهش پايداري آنها .

 رزين هاي نوولاك با كاتاليزور اسيدي و نسبت فرمالدئيد كم توليد مي شوند . بيشتر در فرايند قالب گيري .

نياز به كاتاليزور چون گروه هاي متيلول واكنش پذير ندارد كاتاليزور بيشتر ،

رزول  بصورت مايع تهيه مي شود با كاتاليزور و در محيط قليايي تهيه مي شود .نسبت فنل به فرمالدئيد

نوولاك بصورت جامد (پودر) تهيه مي شود و در محيط اسيدي توليد مي شود .

چسب فنل پودر در ساخت تخته تراشه ، قبل از مصرف بايد پارافين را بصورت مذاب روي آن اسپري كرد .

مواد افزودني

1- موادي : افزايش مقاومت و دوام تخته كه شامل مواد ضد آب ، مواد حفاظتي ، مواد ضد آتش

2- شيميايي : كنترل فرايند توليد

3- مواد ضد آب : عامل آهار زني  Sizing (موم ها)

شاخص ترين آن پارافين براي كاهش جذب آب و واكشيدگي تخته مصرف مي شود . بر حسب نوع تخته 1-5/0 الي 25/1 % از پارافين استفاده مي شود . اگر زياد از حد بكار رود مقاومت ها را در مورد برخي گونه هاي خالص کاهش می دهد . مواد حفاظتي و ضد آتش هم براي بهبود كيفيت تخته اضافه مي شوند .

مزاياي مصرف مواد افزودني : افزودن مقاومت به رطوبت ، بهبوداتصال بين خرده چوبها و الياف ، افزايش مقاومت به آتش و عوامل بيولوژيك ، رنگ پذيري بهتر ، تنظيم PH سيستم چسب با خرده چوبها ، كنترل سرعت پليمريزاسيون ، عدم چسبندگي تخته به صفحات فلزي.

مهمترين ماده موم يا عامل آهار زني ، ساير موارد: مواد حفاظتي ، ضد آتش ، كاتاليزورها ، و مواد بافري .

در مقابل محدود : امولسيون موم مانع موثر در برابر نفوذ آب در تخته ، پايداري ابعاد در برابر رطوبت بخصوص در تماس مستقيم و كوتاه مدت با آب البته افزايش مواد روغني در موم سبب بروز مشكلاتي در بتونه كاري ، رنگ زني سطح تخته و روكش كردن آن مي شود .

مصرف موم در نتیجه اثر زيادي بر جذب آب و پايداري ابعاد در دراز مدت در معرفي آب ندارد .

موم مخلوطي از هيدروكربورهاي جامد با وزن ملكولي نسبتا زياد است كه بعنوان محصول فرعي پالايش و يا عمليات تقطير نفت خام به دست مي آيد .

سه گروه موم قابل تشخيص است :

 موم هاي پارافيني : نقطه ذوب  

موم هاي مياني نقطه ذوب حدود

موم هاي ميكروكريستالين :

موم هاي ميكروكريستالين نقطه ذوب بالاتري داشته و كم تر بدست مي آيند . موم هاي پارافيني داراي ملكول هاي سوزني و بلند بوده و نقطه ذوب پايين تري دارند لذا براي آهار تخته بهتر است . نقطه ذوب پايين تاثير زيادي بر فرايند آهار زني دارد .

موم ها در دماي كم تبخير شده و وارد خلل و فرج چوب شده و سطوحي روي آنها ايجاد مي كنند . در ساخت تخته خرده ، تخلخل دو گروه است  . يكي تخلخل خود چوب (فضاي سلولي و حفره سلولي) و ديگري تخلخل بين ذرات است .

نفوذ اين مواد مانند امولسيون پارافين ، مولكول هاي پارافين درشت اند و در فضاي هاي داخلي سلول نمي توانند نفوذ كنند البته اينها در پرس و تحت تاثير گرما و فشار تبخير شده و در فضاي بين ذرات به خوبي نفوذ كرده و پوشش خوبي روي ذرات ايجاد مي كنند .

تماس آب با تخته ابتدا به فضاهاي بين ذرات وارد مي شود . در كوتاه مدت مخرب نيست .

اگر تخته در معرض رطوبت نسبي بالا قرار گيرد ، رطوبت مي تواند در فضاي داخل سلولي نفوذ مي كند كه پارافين نتوانسته در آنجا سطوح را آغشته كند .

مثال در مورد مصرف پارافين و گونه چوبي :

ميزان مصرف : صنوبر ها : 75/0 تا 25/1 درصد . دوگلاس : 25/0 تا 5/0 درصد . براي راش 1% مقاومت به نفوذ آب بالا ولي MORو IB